• Banner

  • Ka mbaruar

Fjalor Etimologjik i gjuhes shqipe, Gustav Meyer

Gustav Meyer-i, profesor gjerman i sanskritishtes dhe i gjuhësisë krahasimtare në Universitetin e Graz-it, e botoi fjalorin e vet etimologjik të shqipes në 1891.

1 200 Lekë
Sasia
Ka mbaruar

Përshkrimi

Titulli: Fjalor Etimologjik i gjuhës shqipe
Autori: Gustav Meyer
Gjinia: Gjuhësi
Shqipëroi: Anila Omari
Shtëpia botuese: Çabej
Viti: 2007
Fq. 596
Pesha: 0.657 kg
ISBN: 978-99927-33-91-8

Mbi autorin dhe veprën

Gustav Meyer-i, profesor gjerman i sanskritishtes dhe i gjuhësisë krahasimtare në Universitetin e Graz-it, e botoi fjalorin e vet etimologjik të shqipes në 1891. Në atë kohë shqipja ishte ende relativisht e panjohur për gjuhëtarët europianë, për shkak të pakësisë së teksteve të shkruara, traditës letrare të pamjaftueshme dhe numrit të vogël të folësve; edhe pse Franz Bopp-i, një prej themeluesve të shkollës krahasimtare, ia kishte njohur e sanksionuar përkatësinë në familjen gjuhësore indo-europiane.

Falë punës kërkimore të palodhur, shkëlqimit profesional dhe shfrytëzimit mjeshtëror të burimeve të folura e të shkruara nga më të shpërndarat e të gjymtuarat, Meyer-i ia doli t'i shndërrojë studimet albanologjike në një degë autonome të gjuhësisë historike-krahasuese. Fjalori i tij Etimologjik, që më në fund po i jepet lexuesit i përkthyer në shqipe, si kurorëzimi i përpjekjeve të këtij dijetari, mbetet sot e kësaj dite një prej veprave themelore në lëmë të albanologjisë.

Para Meyer-it, pothuajse asgjë nuk dihej për historinë e gjuhës shqipe dhe marrëdhëniet e saj me gjuhët e tjera të familjes indo-europiane. Vetë gjuha ishte kaq pak e njohur në rrethet akademike, sa vërejtjet, komentet e analizat për tiparet e saj fonetike, gramatikore e leksikore shpesh kufizoheshin me shënimet në fund të faqes, ose zëvendësoheshin me retorikë romantike të tipit "i vetmi popull...".

Gjuhëtarët dhe filologët në qendrat e mëdha universitare dhe akademike të Europës në shekullin XIX e kishin të vështirë të shtinin në dorë burime të shkruara të shqipes, ndërsa vetë trojet e banuara prej shqiptarëve shtriheshin, në pjesën më të madhe, brenda Perandorisë Otomane, ose përtej vijës ujëndarëse të kulturave.

Megjithatë, Meyer-i ia doli të grumbullojë material gjuhësor të pasur nga ngulimet arbëreshe të Greqisë e të Italisë së Jugut, të themeluara gjatë Mesjetës së vonë; si dhe një numër burimesh të shkruara, tepër të rralla, nga shqipja ballkanike. Njohës me rrënjë i gjuhësisë indo-europiane dhe i metodës krahasimtare të përpunuar kryesisht prej gjuhëtarëve gjermanë, ai gjithashtu zotëronte kënaqshëm shumë prej gjuhëve me të cilat shqipja kish hyrë në kontakt gjatë historisë së vet.

Në ato rrethana, Fjalori Etimologjik nuk mund të mos përfaqësonte një moment kthese në historinë e albanologjisë, çka do t'i sillte autorit edhe çmimin e merituar Volney, të cilin ia blatoi Instituti i Francës, në vitin 1891.Etimologjia është ajo degë e gjuhësisë që i tërheq veçanërisht amatorët e dashamirësit, me gjithë kërkesat e mëdha që ia bën lexuesit.

Etimologu studion prejardhjen e fjalëve të një gjuhe, duke ua qëmtuar historinë hap pas hapi, në tekstet e shkruara, në mbishkrimet ose në gjurmët që kanë lënë në gjuhë të tjera e në dialektet periferike. Nëse për gjuhë si italishtja ose frëngjishtja etimologjia kryesisht ndalet në momentin që një fjale i gjendet prejardhja latine, për gjuhë të tjera si shqipja, të cilave nuk u dokumentohet ndonjë fazë e lashtë, metodat që duhen ndjekur janë më të tërthorta.

Etimologut i lypet kështu të njohë mirë jo vetëm gjuhën e vet dhe gjuhë të tjera, por edhe historinë, historinë e kulturës materiale dhe parahistorinë; sikurse duhet edhe të ketë sensin e masës dhe intuitën e nevojshme, për të mos e tepruar me hipoteza dhe fantazi sugjestive por të pambështetura. Jo rrallë, historia e fjalëve ia çel dyert historisë së kulturës dhe dijetarët janë në gjendje të kuptojnë diçka më tepër nga rrethanat e jetës së të parëve të shqiptarëve, ose për marrëdhëniet e tyre me popuj të tjerë.

Kjo punë prej detektivi të mirëfilltë ka admiruesit e vet, por shpesh i "dënon" autorët me vite, në mos dekada të tëra të kaluara detyrimisht bibliotekave e arkivave, duke marrë në pyetje fjalë e forma gjuhësore që ndonjëherë e kanë humbur zërin prej kohësh.Dihet, gjithashtu, se shqipja është dokumentuar për herë të parë me shkrim gjatë shekullit XV, dhe libri i parë shqip që njihet deri më sot, "Meshari" i Gjon Buzukut, është botuar në vitin 1555.

Deri andej nga gjysma e dytë e shekullit XIX, tradita e shkruar e shqipes ruhej kryesisht nga klerikët katolikë të veriut shqiptar dhe elitat kulturore provinciale në ngulimet arbëreshe në Itali të Jugut. Ata gjuhëtarë që dëshironin të hulumtonin historinë e gjuhës më herët se shekulli i XIV, ishin të detyruar të bënin përpara shumë ngadalë, praktikisht në errësirë. Ndër studiuesit e asaj kohe, Gustav Meyer-i ishte i pari që e rroku leksikun e shqipes në tërësinë e vet të njohur; dhe gjithashtu i pari që ia mati shtrirjen dhe peshën elementit latin në këtë gjuhë.

Falë etimologjive të këtij autori, u qartësua se të parët e shqiptarëve kishin qenë në kontakt të afërt me Romën, madje për një kohë aq të gjatë sa të huazonin prej latinishtes një numër të madh fjalësh e strukturash kuptimore.Elementi latin ka rëndësi të pashoqe për historinë e shqipes dhe të shqiptarëve.

Vetëm falë hipotezave të kujdesshme dhe të mbështetura mirë të Gustav Meyer-it, u bë e mundur të hidheshin bazat e fonetikës historike të shqipes; meqë fjalët me prejardhje latine në këtë gjuhë plotësuan, tërthorazi, çka u mungonte studiuesve: forma të lashta të fjalëve shqipe. Shumë prej arritjeve të dijetarëve të mëpasëm, si Pedersen-i, Jokl-i dhe Çabej, u mbështetën fund e krye në punën udhërrëfyese të Meyer-it.

Për më tepër, rregullsitë historike-fonetike që iu përcaktuan shqipes falë prejardhjes latine të shumë fjalëve shqipe, do të përdoreshin pastaj për të rindërtuar forma të lashta të fjalëve të tjera të gjuhës, e për të zbuluar një numër të madh elementesh indo-europiane të mirëfillta në vetë shqipen, si dhe për të përshkruar më mirë e shkencërisht më saktë vendin e shqipes brenda familjes gjuhësore indo-europiane.

Nga ana tjetër, edhe pse dihej që shqipja kish huazuar një numër fjalësh prej gjuhëve fqinje, Gustav Meyer-i ishte i pari që vlerësoi peshën specifike të elementeve turke, sllave, italiane dhe greke moderne e mesjetare në shqipe, për t'u dhënë studiuesve një numër mjetesh hetuese të domosdoshme për hulumtimin e dinamikës së marrëdhënieve kulturore dhe antropologjike në Ballkanin e lashtë dhe modern.

Profesori prej Graz-it ishte edhe një pionier i studimit të marrëdhënieve shqiptaro-rumune të hershme, dhe puna e tij me elementin latin të shqipes jo vetëm që ndihmoi për të ftilluar çka më pas do të quhej latinishte ballkanike, por edhe shtroi rrugën për përftimin e vetë konceptit të lidhjes gjuhësore ballkanike.

Për lexuesin dhe studiuesin e sotëm, fjalori legjendar i Meyer-it njëkohësisht përfaqëson edhe një dëshmi të mrekullueshme të një faze më të vjetër të shqipes, gjatë së cilës gjuha ende nuk u ishte nënshtruar shndërrimeve programatike të cilat ndodhën gjatë Rilindjes Kombëtare, prej shkrimtarëve, publicistëve dhe ndriçimtarëve; qëmtimit dhe mënjanimit të shumë turqizmave e huazimeve të tjera; hyrjes në përdorim të fjalëve të krijuara rishtas ose neologjizmave; dhe përftimit të një ligjërimi të shkruar shqip që, në thelb, pasqyronte programin e kombëtarizmit shqiptar.

Si përmendore në historinë e studimeve albanologjike dhe si shembull i shkëlqyer i metodës krahasimtare të zbatuar; si thesar fjalësh dhe formash që tashmë praktikisht janë zhdukur prej përdorimit ose janë shtyrë në skajet e ligjërimit; dhe si mjet i domosdoshëm për të kuptuar evolucionin e gjuhës shqipe së paku gjatë 2000 vjetëve të fundit, Fjalori Etimologjik i Meyer-it përfaqëson një ndihmesë të lumtur në bibliotekën e veprave të çmuara albanologjike, të cilat po kujdeset t'i sjellë të përkthyera në shqipe shtëpia botuese Çabej, me gjerdanin e vet të mirënjohur "Excipere", drejtuar me pasion, kompetencë e përkushtim të veçantë nga Ledi Shamku-Shkreli.

Detajet e librit
Cabej
SKU000293
Bashkëngjitje
Shkarkime
KATËR HAPA PER TE POROSITUR

Udhëzues i shkurtër mbi procesin e porositjes së librave nëpërmjet faqes tonë.

Shkarkime (292.13KB)
Ndoshta mund të pëlqejë edhe

Referenca: SKU000296

Botuesi: Cabej

Gjurmime filologjike, Matteo Mandala

Autori i është përmbajtur metodës së analizës (ekdotike) duke marrë në shqyrtim periudhën historike, përkatësinë siçiliane të autorëve, rrethanën përse veprat e tyre kanë mbetur të gjitha në dorëshkrim si dhe faktin që ato vepra dokumentojnë njërën prej fazave më të begata e më të dobishme të historisë së albanologjisë, atë të origjinës.

Çmimi 800 Lekë
More
Ka mbaruar

Referenca: 2813

Botuesi: Naimi

Studime filologjike per letersine romantike arbereshe, Matteo Mandala

Në librin "Studime filologjike për letërsinë romantike arbëreshe" të Matteo Mandalá gjithçka është e re për lexuesin shqiptar. Të reja janë leximet e trashëgimit letrar në botën arbëreshe, prej veprave të De Radës, Gavril Darës, Zef Skiroit, Frangjisk Santorit, Emanuele Bideras dhe autorëve më të hershëm si Nikollë Keta e Nikollë Filja.

Çmimi 1 000 Lekë
More
Ne gjendje
16 libra të tjera në këtë kategori:

Botuesi: Te tjere

Tekste të vjetra, Rexhep Ismajli

Ky libër ishte menduar në radhë të parë si krestomaci tekstesh të autorëve shqiptarë të shekullit XVII: Pjetër Budi, Frang Bardhi dhe Pjetër Bogdani, me shënime që lehtësojnë leximin e tyre. Kjo është arsyeja pse tekstet e këtyre autorëve janë paraqitur në gjerësi më të madhe.

Çmimi 900 Lekë
More
Ka mbaruar

Referenca: 2874

Botuesi: Plejad

Studime dhe tekste juridike, Giussepe Valentini

Njëri nga kontributet më të çmuara që botimet e pas viteve '90 kanë dhënë për kulturën shqiptare, janë prurjet e reja që kanë të bëjnë me një aspekt kulturor e tradicional, deri më sot po kaq pak të njohur sa edhe interesant: atë të mentalitetit juridik dhe të së drejtës tradicionale shqiptare.

Çmimi 1 000 Lekë
More
Ne gjendje

Botuesi: Te tjere

Gjuha letrare kombëtare shqipe dhe epoka jonë

Më 7 – 8 dhjetor 1984 zhvilloi punimet Konferenca shkencore "Gjuha letrare kombëtare shqipe dhe epoka jonë", organizuar nga Akademia e Shkencaven e RPS të Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë. Në punimet e saj morën pjesë punonjës të institucioneve shkencore, mësimore, kulturore e botuese të vendit, studiues e mësues të gjuhës shqipe, njerëz...

Çmimi 1 200 Lekë
More
Ka mbaruar

Referenca: 2585

Botuesi: Naimi

Kodiket e Shqiperise ne Kujtesen e Botes, Shaban Sinani

Monografia "Kodikët e Shqipërisë në "Kujtesën e Botës" pasuron dijet tona për vlerat e trashëgimisë kulturore të krishtërimit të hershëm dhe për periudhën e gjatë e të vështirë që vijon. Monografia e analizon në mënyrë të gjithanshme këtë pasuri pak të njohur, madje dhe për vetë studiuesit e interesuar.

Çmimi 2 000 Lekë
More
Ne gjendje

Referenca: 2117

Botuesi: Toena

Kanuni i Laberise

Populli i Labërisë, sikurse i gjithë populli shqiptar, i shquar për atdhedashuri e trimëri, ka bërë qëndresë shekullore dhe luftëra kundër pushtuesve të huaj për liri e pavarësi kombëtare, për të ruajtur vetëqenien, identitetin kombëtar, gjuhën, zakonet e traditat e veta kulturore të trashëguara nga paraardhësit e tyre ilirë

Çmimi 1 000 Lekë
More
Ka mbaruar

Referenca: SKU001446

Botuesi: Te tjere

Fjalor i gjuhës shqipe 2006

Në fjalor janë përfshirë shumë fjalë, shprehje e kuptime që përdoren sot në shqipe dhe që nuk gjenden në fjalorët e mëparshëm shpjegues të shqipes.  Kjo lëndë e re pasuruese, që është nxjerrë nga vljelja leksikore e veprave të letërsisë artistike a shkencore, nga shtypi i përditshëm e periodik, nga fjalorë dygjuhësh, sinonimikë, krahinorë etj, e ka...

Çmimi 2 500 Lekë
More
Ne gjendje

Referenca: 2123

Botuesi: Te tjere

Evolucioni gjuhesor, vol. 2, Robert Thomanikaj

Merita në këto dy libra qëndron edhe se, nëse lexuesi mund të nisë e të lodhet nga analiza e fjalëve të vjetra, ai gjen herë-herë midis kapitujve të pandarë disa analiza etimologjike mbi emra dhe toponime të njohura, të cilat e çlodhin atë.

Çmimi 450 Lekë
More
Ne gjendje

Botuesi: IDK

Statutet e Shkodrës, nga gjysma e parë e shek. XIV me shtesat deri më 1469

Në tërësinë e tyre, kapitujt e Statuteve na paraqesin një jetë qytetare e cila nuk kishte asnjë ndryshim nga ajo që zhvillohej në shumë vende të tjera të ngjashme në Europën mesjetare. Në fakt është fjala për një dokument që na lejon ta vendosim historinë e një pjese të Shqipërisë në kontekstin më të gjerë të historisë të Mesjetës italiane dhe europiane.

Çmimi 1 600 Lekë
More
Ka mbaruar

Botuesi: IDK

Pjetër Bogdani, letërkëmbim, Odette Marquet

Shoqëria jonë me kohë të përshpejtë dhe me kujtesë të dobët, prej disa vjetësh ka shpikur shijen e përkujtimoreve. Ditëlindje të çdo lloji; nga muzika tek letërsia, nga fitoret luftarake tek qytetërimet e harruara, nga figurat politike tek zërat e shkencës, të gjitha, ndjekin njëra – tjetrën dhe herë pas here asnjanësohen.

Çmimi 750 Lekë
More
Në gjendje
Përshtypjet (0)